“สำนัก 7” สสส. มุ่งสร้างนำซ่อม “ปรับพฤติกรรมชีวิต”

หมวดหมู่ : ทั่วไป, กรุงเทพฯ,

อ่าน : 506
สสส. สำนัก 7 ปรับพฤติกรรมชีวิต สร้างนำซ่อม ชุมชนเข้มแข็งด้านสุขภาพ กลุ่มก่อนป่วย
“สำนัก 7” สสส. มุ่งสร้างนำซ่อม “ปรับพฤติกรรมชีวิต”

               สำนักสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพ หรือ สำนัก 7 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) บทบาทสำคัญอยู่ที่การหนุนเสริมให้ระบบบริการสุขภาพทำงานสร้างเสริมสุขภาพ “สร้างนำซ่อม” มากขึ้น  มุ่งเน้นปรับพฤติกรรมของคน ลดปัญหาสุขภาพ  ซึ่งก้าวต่อไปในระยะสั้นจะรุกเข้าไปทำงานกับคน “กลุ่มก่อนป่วย”  และภาพฝันระยะยาวที่อยากเห็น “ชุมชนเข้มแข็งด้านสุขภาพ” เป็นเจ้าของข้อมูล สามารถจัดการสุขภาพตามบริบทของพื้นที่ได้เอง

    รศ.นพ.สรนิต ศิลธรรม กรรมการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ และประธานกรรมการบริหารแผนคณะที่ 7 ให้ข้อมูลว่า การขับเคลื่อนเรื่องการสร้างเสริมสุขภาวะของ สสส. มีหลักการว่าเรื่องการรักษาพยาบาลหรือการดูแลสุขภาพ ประชาชนจะนึกถึงเรื่องการเข้ารพ.และการรักษาพยาบาล ซึ่งเป็นปลายเหตุ หรือให้รู้จักการป้องกัน  มีการตรวจโรค ตรวจร่างกายประจำปี ถือเป็นขั้นกลาง  แต่สิ่งที่สสส.ดำเนินการเป็นขั้นแรก คือ การสร้างเสริมสุขภาพ เช่น ดูแลตัวเองให้ดีอย่างไร แล้วจึงค่อยไปสู่ขั้นตรวจสุขภาพหรือเจ็บป่วยรักษา เรียกว่า “สร้างนำซ่อม”

    สำหรับ ยุทธศาสตร์หลังจากนี้ของสสส. รศ.นพ.สรนิต ให้ข้อมูลว่า มีจุดเน้นอยู่ 8 เรื่องที่เป็นเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ ได้แก่ 1.ลดอัตราการบริโภคยาสูบ รวมถึงบุหรี่ไฟฟ้า 2.ลดอัตราการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และสิ่งเสพติด 3.เพิ่มสัดส่วนการบริหารบริโภคอาหารอย่างสมดุล 4.เพิ่มสัดส่วนการมีกิจกรรมทางกายเพียงพอ 5.ลดอัตราการตายจากอุบัติเหตุทางถนน 6.เพิ่มสัดส่วนผู้มีสุขภาพจิตสมบูรณ์ 7.ลดผลกระทบสุขภาพจากมลพิษทางสิ่งแวดล้อม และ8.เตรียมพร้อมรับปัญหาสุขภาพอุบัติใหม่และปัจจัยเสี่ยงอื่น 

    ทั้งนี้  “สำนัก 7” มีบทบาทอย่างมากในการขับเคลื่อนเรื่อง “สร้างนำซ่อม” รศ.นพ.สรนิต กล่าวถึงความคาดหวังของสำนัก 7ว่า/ ภาพรวมใหญ่ ทำงานเชิงระบบเป็นหลัก โดยใช้หลักกฎบัตรออตตาว่า (ottawa charter) มาขับเคลื่อนระบบ คาดหวังว่าชุมชนทุกจุดของประเทศไทย สามารถเข้าใจ มีmind set เรื่องสร้างเสริมสุขภาพ  ในโรงเรียนหรือคนรุ่นใหม่จะเข้าใจการสร้างเสริมสุขภาพด้วย ไม่ใช่รู้แค่เจ็บป่วยไปรักษา หรือเจาะเลือดทุกปี  ซึ่งน่าจะทำเกินและดีกว่านี้ได้

    “สสส.เป็นองค์กรที่มีภาคีเครือข่ายมาก เพราะฉะนั้นการทำงานต้องร่วมเป็นกลุ่ม เป็นพลังของชุมชนที่แท้จริง ใช้หลักออทตาว่าที่ไม่ทำคนเดียว ใช้ภาคี ผลักดันให้ทุกคนมีส่วนร่วม” รศ.นพ.สรนิต กล่าว

    นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพ (สำนัก 7)  เพิ่มเติมว่า สำนัก 7 บทบาทสนับสนุนการพัฒนาระบบสุขภาพ  หมายความว่า สำนักมีบทบาท ในการที่จะไปดึงศักยภาพของระบบบริการสุขภาพ ซึ่งมีทั้งบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข ที่เป็นแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ นักวิชาการสาธารณสุขต่างๆ มีข้อมูลและความรู้ สามารถที่จะทำให้ประชาชนรับรู้ รับทราบ และมุ่งเป้าสู่การสร้างเสริมสุขภาพมากกว่าการรักษาอย่างเดียว

    “ทิศทางของประเทศ ต้องเป็นไปในทางรักษาต่างๆ จนในที่สุด เหมือนถูกต้อนจนมุม คือ ใช้เงินจำนวนเยอะมาก  ถ้าไม่รุกกลับโดยการที่พลิกให้เป็นเชิงรุก ประเทศก็จะไม่ไหว เพราะฉะนั้น บุคลากรทางสุขภาพก็จะเป็นจุดสำคัญ ในการที่จะเชิญชวนให้ประชาชนมาสร้างสุขภาพ” นพ.พงศ์เทพ กล่าว 

    สำหรับการขับเคลื่อนระบบสาธารณสุขแนวใหม่ตาม “กฎบัตรออตตาว่า” นพ.พงศ์เทพ อธิบายว่า องค์การอนามัยโลก มาหรือกันว่าถ้าจะรุกกลับโรคต่างๆ จะใช้ 5 กลยุทธ์ ได้แก่

    1.การสร้างนโยบายสาธารณะ ต้องการตั้งแต่ที่ชุมชน เช่น กติกาหมู่บ้าน ตำบล อำเภอและระดับประเทศ ที่จะมีนโยบายสาธารณะที่ทุกคนเห็นพ้องต้องกัน

    2.การสร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ เช่น คนจะสูบบุหรี่ที่สาธารณะแล้วพ่นควันใส่คนอื่นไม่ได้ 

    3.กิจกรรมชุมชน ต้องรวมกลุ่มกันแก้ปัญหาต่างๆ จะแก้ด้วยเจ้าหน้าที่ไม่ได้

    4.การปรับทักษะส่วนบุคคลให้เอื้อต่อการสร้างสุขภาพ เช่น ทุกคนต้องรู้ว่ากินเค็มไม่ดีอย่างไร หรือกินแล้วอ้วนจะลดน้ำหนักต้องทำอย่างไร และ

    5.ปรับทิศทางจากที่เคยรักษาพยาบาลเป็นหลัก เปลี่ยนมาสู่การสร้างเสริมสุขภาพมากขึ้น โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขต้องเป็นคนนำเข้ามา ซึ่งเป็นบทบาทสำคัญของสำนัก 7

    สิ่งที่ สำนัก 7 พยายามทำคือทำงานกับบุคคลเบื้องหน้า เบื้องหลังและผู้รับผลลัพธ์ คือประชาชน จะมุ่งเน้นที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขที่มีข้อมูลและบุคลากรต่างๆ กลุ่มหมอครอบครัว และให้เจ้าหน้าที่ใช้ข้อมูล ชักชวนให้ชุมชนเห็นว่าอะไรคือปัญหาด้านสุขภาพของชุมชน และเมื่อเห็นแล้วต้องดึงภาคส่วนต่างๆ ทั้งในชุมชนมาร่วมมือ ดังนั้น ต้องทำงานกับทุกส่วนที่เป็นกำลังสำคัญของชุมชน โดย สสส.เข้าไปหนุนเสริมให้เจ้าหน้าที่ไปทำงาน

    ยกตัวอย่าง โครงการคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ(พชอ.) ที่อำเภอมีแพทย์ รพ.สำนักงานสาธารณสุขอำเภอก็ใช้ข้อมูลไปดูว่า คนเจ็บป่วยในอำเภอ ตายจากโรคอะไรเท่าไหร่ เมื่อมีข้อมูลแล้วไปชวนชาวบ้าน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน อสม.มารับรู้ข้อมูล เชิญนายอำเภอมาเป็นประธาน รวมกลุ่มกัน และคิดหาทางแก้ปัญหา แบบ “ไม่ต้องรอใครสั่งการ” จะทำให้สามารถแก้ปัญหาได้ตามบริบทชุมชน

    สำหรับอนาคตสิ่งที่ สำนัก 7 จะขับเคลื่อนในระยะสั้น มีมุมมองที่น่าจะรุกกลุ่มก่อนป่วย เพราะคนป่วยแล้วจึงจะเห็นความสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพ แต่อาจจะไม่ทันแล้ว แต่กลุ่มก่อนป่วย ก่อนเป็นเบาหวาน ก่อนเป็นความดันสูง เมื่อพบว่าเริ่มสูงนิดๆ เริ่มมีสัญญาณ กลุ่มนี้ถ้าเกิดบุคลากรทางการแพทย์สามารถคัดกรองเจอและพามาเรียนรู้ปัญหา เพื่อให้ทราบว่าถ้าไม่ทำอะไรอีก 2-3 ปีอาจเป็นเบาหวานต้องต่อคิวรพ. ก็อาจจะมาเข้าคอร์สเรียนรู้การกินอย่างไร พลังงานเท่าไหร่ ลดอย่างไร ออกกำลังกายอย่างไร ให้คุมน้ำหนักได้

    หรือกลุ่มที่มีพฤติกรรมเสี่ยง อาจจะยังไม่ป่วย เช่น ดื่มเหล้ามาก สูบบุหรี่มาก แต่ยังมีอาการป่วยหรือเริ่มมีนิดหน่อย ถ้ารู้ว่าอนาคตอาจเป็นมะเร็ง ถุงลมโป่งพอง เจ้าหน้าที่จะไปชวนอย่างไรให้ลดละเลิกได้ เป็นจุดเน้นในระยะต่อไป

    ส่วนระยะยาว อยากเห็นชุมชนเข้มแข็งด้านสุขภาพ เป็นเจ้าของข้อมูล จัดการสุขภาพตนเองได้ ถ้าชุมชนมาร่วมคิดร่วมทำร่วมเป็นเจ้าของได้ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขจะเป็นเพียงคนไปให้ข้อมูล เป็นพี่เลี้ยง ผู้ประสานงานเท่านั้น นี่คือภาพฝันระยะไกลที่อยากเห็น.









อ่านข่าวที่เกี่ยงข้อง :


ภาคีเครือข่ายควบคุมยาสูบ คุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหรี่ในอาคารชุด
ภาคีเครือข่ายควบคุมยาสูบ คุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหรี่ในอาคารชุด

สสส. ชวนโหลด “คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับประชาชน” เตรียมพร้อมก่อนฉีดวัคซีน
สสส. ชวนโหลด “คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับประชาชน” เตรียมพร้อมก่อนฉีดวัคซีน

สสส. หนุนภาคีสร้างสุขภาคใต้ เสริมแกร่งให้ชุมชน ยกระดับสุขภาวะคนใต้
สสส. หนุนภาคีสร้างสุขภาคใต้ เสริมแกร่งให้ชุมชน ยกระดับสุขภาวะคนใต้

สสส. ร่วมฝ่าวิกฤตโควิด-19 จัดทำ “คู่มือการแยกกักตัวที่บ้าน (Home Isolation)”
สสส. ร่วมฝ่าวิกฤตโควิด-19 จัดทำ “คู่มือการแยกกักตัวที่บ้าน (Home Isolation)”

สสส. ดึงกูรูภาคีเครือข่าย อบรม “จัดตั้งศูนย์แยกกักตัวในชุมชน” ให้แกนนำชุมชน 30 แห่ง
สสส. ดึงกูรูภาคีเครือข่าย อบรม “จัดตั้งศูนย์แยกกักตัวในชุมชน” ให้แกนนำชุมชน 30 แห่ง

สสส. จับมือ สพฐ. และ TPAK หาแนวทางส่งเสริมสุขภาพเด็กช่วงเรียนออนไลน์
สสส. จับมือ สพฐ. และ TPAK หาแนวทางส่งเสริมสุขภาพเด็กช่วงเรียนออนไลน์

องค์การอนามัยโลก ประกาศประเด็นรณรงค์วันงดสูบบุรี่โลก ปี 2565 “ยาสูบ:ภัยคุกคามต่อสิ่งแวดล้อม”
องค์การอนามัยโลก ประกาศประเด็นรณรงค์วันงดสูบบุรี่โลก ปี 2565 “ยาสูบ:ภัยคุกคามต่อสิ่งแวดล้อม”

สสส.นำร่อง 5 จว.ขับเคลื่อน“คนสร้างสุขภาคใต้” ฟื้นวิกฤติโควิด-19
สสส.นำร่อง 5 จว.ขับเคลื่อน“คนสร้างสุขภาคใต้” ฟื้นวิกฤติโควิด-19

งดเหล้าเข้าพรรษา “ซูเปอร์แม่-พ่อ พอแล้วเหล้าเบียร์” ลด ละ เลิก เพื่อครอบครัว
งดเหล้าเข้าพรรษา “ซูเปอร์แม่-พ่อ พอแล้วเหล้าเบียร์” ลด ละ เลิก เพื่อครอบครัว

สสส.แนะ “รัก” แบบ Safe  คือรักแบบไหนกัน
สสส.แนะ “รัก” แบบ Safe คือรักแบบไหนกัน

“สูงวัย” เตรียมพร้อมก่อนเกษียณ เปลี่ยน 60 ปี ให้เป็นแค่ตัวเลข
“สูงวัย” เตรียมพร้อมก่อนเกษียณ เปลี่ยน 60 ปี ให้เป็นแค่ตัวเลข

สิ่งแวดล้อมของสังคมพิการ จุดประกาย...ขับเคลื่อนกลไกเอื้อชีวิตผู้พิการ
สิ่งแวดล้อมของสังคมพิการ จุดประกาย...ขับเคลื่อนกลไกเอื้อชีวิตผู้พิการ

สสส.ชี้ บุหรี่ไฟฟ้ามีสารพิษ เสพติด อันตราย!
สสส.ชี้ บุหรี่ไฟฟ้ามีสารพิษ เสพติด อันตราย!

สสส.เชิดชูเกียรติสถานศึกษาต้นแบบ “ครูดีไม่มีอบายมุข” จ.นครศรีฯ
สสส.เชิดชูเกียรติสถานศึกษาต้นแบบ “ครูดีไม่มีอบายมุข” จ.นครศรีฯ

เครือข่ายวิชาชีพทันตแพทย์ต้านภัยยาสูบ กระตุ้นเตือนสังคมรู้เท่าทันอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า
เครือข่ายวิชาชีพทันตแพทย์ต้านภัยยาสูบ กระตุ้นเตือนสังคมรู้เท่าทันอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า

สสส.ผนึกกำลัง สช. สานพลังภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน จัด “สร้างสุขภาคใต้” ครั้งที่ 13
สสส.ผนึกกำลัง สช. สานพลังภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน จัด “สร้างสุขภาคใต้” ครั้งที่ 13

สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย ขับเคลื่อนพัฒนาสุขภาวะ ตั้งเป้าภาคใต้อนาคตแห่งความยั่งยืน
สสส. สานพลังภาคีเครือข่าย ขับเคลื่อนพัฒนาสุขภาวะ ตั้งเป้าภาคใต้อนาคตแห่งความยั่งยืน

สสส. สานพลังสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรต่อครอบครัว
สสส. สานพลังสร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นมิตรต่อครอบครัว

สสส.สานพลังสร้างความยั่งยืนทางสุขภาพจิต ชวนคนไทยออกกำลังใจ
สสส.สานพลังสร้างความยั่งยืนทางสุขภาพจิต ชวนคนไทยออกกำลังใจ

สสส.ถอดบทเรียน 4 ประเทศ สู้ความท้าทายงาน "สร้างเสริมสุขภาพ" ในทศวรรษหน้า
สสส.ถอดบทเรียน 4 ประเทศ สู้ความท้าทายงาน "สร้างเสริมสุขภาพ" ในทศวรรษหน้า

เพราะเด็กสำคัญ จึงไม่แปลกหากเราจะ “เลี้ยงเด็กหนึ่งคนใช้คนทั้งหมู่บ้าน”
เพราะเด็กสำคัญ จึงไม่แปลกหากเราจะ “เลี้ยงเด็กหนึ่งคนใช้คนทั้งหมู่บ้าน”

สสส. สานพลังภาคี-ผู้ใหญ่ใจดี เปิดพื้นที่สร้างสรรค์ต้อนรับปิดเทอม 2567
สสส. สานพลังภาคี-ผู้ใหญ่ใจดี เปิดพื้นที่สร้างสรรค์ต้อนรับปิดเทอม 2567

สสส. - สค. สานพลังสร้างพื้นที่เล่นอิสระในห้างสรรพสินค้า ลดพฤติกรรมเสี่ยงช่วงปิดเทอม
สสส. - สค. สานพลังสร้างพื้นที่เล่นอิสระในห้างสรรพสินค้า ลดพฤติกรรมเสี่ยงช่วงปิดเทอม

เชฟรอน เปิดหน้าต่างหัวใจ ผ่านการมองโลกแบบ “สุขให้เป็น” บนเวทีสัมมนา “คนใต้หยัดได้ สุขเป็น”
เชฟรอน เปิดหน้าต่างหัวใจ ผ่านการมองโลกแบบ “สุขให้เป็น” บนเวทีสัมมนา “คนใต้หยัดได้ สุขเป็น”